Podatek od ugody frankowej – kiedy trzeba go zapłacić w 2026 roku?

Coraz więcej kredytobiorców rozważa zawarcie ugody z bankiem zamiast wieloletniego procesu sądowego. W wielu przypadkach umorzona część zadłużenia objęta jest zwolnieniem, ale nie dotyczy to każdego kredytobiorcy i każdej kwoty. Poznaj warunki ulgi, termin jej obowiązywania oraz różnice między rozliczeniem ugody a wyrokiem unieważniającym umowę frankową.

Podatek od ugody frankowej – kiedy powstaje?

Zawarcie ugody frankowej najczęściej oznacza dwie rzeczy naraz: bank może zaproponować przewalutowanie kredytu na złote oraz częściowe umorzenie zadłużenia.

To właśnie umorzenie części długu jest źródłem pytań o podatku dochodowego, bo w rozumieniu przepisów ustawy o PIT taka korzyść co do zasady stanowi przychód.

Żeby ocenić konsekwencje podatkowe konkretnej ugody, warto wyróżnić trzy sytuacje, które w treści ugody mogą wystąpić jednocześnie:

• Zwrot nadpłaconych rat – kwoty, które kredytobiorca wcześniej sam wpłacił do banku. Taki zwrot nadpłat co do zasady nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu. Jest to odzyskanie własnych pieniędzy, a nie przysporzenie majątkowe.
• Umorzenie części zadłużenia – rezygnacja banku z dochodzenia części kapitału lub odsetek. W świetle przepisów podatkowych to uzyskanie korzyści majątkowej, więc umorzona kwota jest przychodem opodatkowanym według skali PIT (a przy wyższych kwotach może wejść w wyższy próg podatkowy, ze stawką sięgającą 32%).
• Dodatkowe świadczenia banku – np. wypłaty gotówkowe wykraczające poza sam zwrot nadpłaty. One również mogą zostać uznane za przychód podlegający opodatkowaniu i nie są objęte zwolnieniem.

To rozróżnienie ma znaczenie, bo od niego zależy, czy w ogóle pojawi się obowiązek podatkowy. W praktyce oznacza to, że samo podpisanie ugody nie przesądza jeszcze o konieczności zapłaty podatku dochodowego (liczy się to, co dokładnie zawiera porozumienie z bankiem).

Ugoda frankowa a podatek – na czym polega zwolnienie?

Gdyby stosować wyłącznie ogólne zasady, umorzenie części długu wiązałoby się z obowiązkiem zapłaty podatku. Ustawodawca przewidział jednak wyjątek, który ma zachęcać do polubownego kończenia sporów.

Na mocy Rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe wprowadzono zaniechanie poboru podatku od kwot umorzonych w ramach takiej ugody.

Dzięki temu (po spełnieniu warunków) umorzenie kapitału kredytu mieszkaniowego nie skutkuje obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego po stronie kredytobiorcy.

Warto wiedzieć!
Pierwotnie zwolnienie miało obowiązywać tylko do końca 2024 r., ale rozporządzeniem zmieniającym z 20 grudnia 2024 r. przedłużono je o kolejne dwa lata. Obecnie obowiązuje zwolnienie dla umorzeń i przychodów uzyskanych do 31 grudnia 2026 r. (tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 1672). Oznacza to, że warunkiem skorzystania z ulgi jest zawarcie ugody i dokonanie umorzenia w okresie obowiązywania rozporządzenia, czyli do końca 2026 roku.

Jeśli umowa spełnia warunki zwolnienia, kredytobiorca nie musi wykazywać umorzonej kwoty w rocznym zeznaniu podatkowym, a bank nie ma obowiązku przekazać informacji PIT-11 do urzędu skarbowego właściwego dla kredytobiorcy. Nowością wprowadzoną przy przedłużeniu jest objęcie zwolnieniem także pożyczek mieszkaniowych, o ile spełniają te same wymogi co kredyt.

Przeczytaj także: Ugody z frankowiczami. Co proponują banki?

Jakie są warunki skorzystania ze zwolnienia podatkowego?

Nie każda ugoda frankowa jest automatycznie objęta zwolnieniem podatkowym. Zgodnie z obowiązującymi przepisami z ulgi można skorzystać po spełnieniu określonych wymogów.

• Cel mieszkaniowy – kredyt musiał zostać zaciągnięty na własne cele mieszkaniowe, takie jak zakup lub budowa mieszkania albo domu.
• Jedna inwestycja mieszkaniowa – zwolnienie dotyczy kredytu przeznaczonego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej. Nawet jeśli kredytobiorcy zaciągnęli więcej niż jeden kredyt, ale na tę samą inwestycję (np. zakup i wykończenie mieszkania), nadal mogą podlegać zaniechaniu poboru podatku.
• Brak wcześniejszej ulgi – kredytobiorca nie mógł wcześniej korzystać z zaniechania poboru podatku od umorzenia dotyczącego innej inwestycji mieszkaniowej.
• Zakres kwot objętych zwolnieniem – ulga obejmuje umorzoną kwotę wierzytelności (kapitał, odsetki oraz niezbędne opłaty związane z kredytem), a także świadczenia związane z ujemnym oprocentowaniem kredytu walutowego. Nie obejmuje natomiast dodatkowych świadczeń wypłacanych przez bank ponad ten zakres.

Ważne!
Zwolnienie dotyczy osób fizycznych, które zaciągnęły kredyt poza działalnością gospodarczą. To istotne rozróżnienie, bo skutki podatkowe kredytu związanego z działalnością gospodarczą ocenia się na innych zasadach.

Kto zapłaci podatek mimo ugody?

Choć w wielu przypadkach umorzenie części zobowiązania jest wolne od podatku, w określonych przypadkach obowiązek podatkowy nadal może wystąpić. Warto sprawdzić swoją sytuację, zwłaszcza gdy w umowie kredytowej brały udział dodatkowe osoby lub jeżeli cel kredytu był inny niż mieszkaniowy.

Na obowiązek zapłaty podatku dochodowego mogą być narażeni w szczególności:

• Współkredytobiorcy, którzy nie realizowali własnego celu mieszkaniowego – np. rodzice, którzy formalnie pomogli przy zaciągnięciu kredytu, ale nie mieszkali w nieruchomości objętej kredytem. W niektórych interpretacjach przyjmuje się, że po ich stronie zwolnienie nie przysługuje, mimo że nie odnieśli oni korzyści z samej umowy kredytowej.
• Kredytobiorcy, u których kredyt nie był w całości przeznaczony na cele mieszkaniowe – jeśli część środków posłużyła na inny cel, zwolnienie może obejmować tylko odpowiednią część umorzenia.
• Osoby otrzymujące dodatkowe świadczenia od banku – kwoty wypłacone ponad zwrot nadpłaty mogą zostać uznane za przychód podlegający opodatkowaniu.

Nieprecyzyjne sformułowania w treści ugody bywają w tym kontekście problematyczne. Jeżeli charakter danej wypłaty nie zostanie jasno określony, fiskus może potraktować ją jako przychód. Dlatego przed podpisaniem porozumienia warto dokładnie przeanalizować jego zapisy pod kątem skutków podatkowych.

Zapamiętaj!
W razie wątpliwości co do konsekwencji podatkowych konkretnej ugody można wystąpić do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o indywidualną interpretację przepisów. Najlepiej jeszcze przed jej zawarciem.

Droga sądowa a podatek od ugody frankowej

Zwolnienie z podatku to nie jedyna droga. Podatek dochodowy co do zasady nie obciąża również tych kredytobiorców, którzy zdecydowali się na sądową walkę z bankiem i uzyskali korzystny wyrok.

Unieważnienie umowy frankowej działa wstecz. Nieważność umowy kredytowej oznacza w świetle prawa, że nie wywołała ona skutków od samego początku, a świadczenia spełnione przez obie strony stały się świadczeniami nienależnymi.

Podobnie traktowane jest wykazanie przed sądem, że umowa zawierała klauzule abuzywne (niedozwolone postanowienia). Skoro konsument, rozliczając się z bankiem po wyroku, nie uzyskuje dodatkowej korzyści majątkowej ponad zwrot własnych środków, po jego stronie nie powstaje przychód do opodatkowania.

Pamiętaj!
W sprawach frankowych zakończonych na drodze procesów sądowych kluczowa jest treść rozstrzygnięcia. Jeżeli w rozliczeniu pojawiają się kwoty wykraczające poza zwrot nadpłat, ich skutki podatkowe warto ocenić odrębnie.

Ugoda czy pozew – co się bardziej opłaca?

Zawarcie ugody frankowej jest często rozważane, bo pozwala szybciej zamknąć sprawę kredytu frankowego. Wielu wspólników kancelarii adwokackich, którzy analizowali treść ugód proponowanych przez banki, zwraca jednak uwagę, że pod względem finansowym nie zawsze są one tak korzystne, jak droga sądowa.

Szacuje się, że ugody zawarte z bankiem dają często ułamek korzyści osiąganych przy unieważnieniu umowy. Trzeba również pamiętać, że podpisana ugoda co do zasady zamyka drogę do dalszych roszczeń, po jej zawarciu trudno liczyć na rozstrzygnięcie sprawy na drodze sądowej.

Warto rozważyć, co jest dla Ciebie ważniejsze: szybkie zakończenie sprawy czy odzyskanie możliwie największej części nadpłaconych do banku pieniędzy.

W zdecydowanej większości spraw frankowych sądy orzekają na korzyść kredytobiorców o unieważnieniu umowy. Sprzyja temu prokonsumenckie orzecznictwo TSUE, zgodnie z którym bankom co do zasady nie przysługuje wynagrodzenie za korzystanie z kapitału kredytu.

Sprawdź bezpłatnie, ile możesz odzyskać na drodze sądowej i porównaj to z propozycją ugody.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Do kiedy obowiązuje zwolnienie z podatku od ugody frankowej?

Zaniechanie poboru podatku obejmuje umorzenia i przychody uzyskane do 31 grudnia 2026 r. Termin ten wynika z rozporządzenia Ministra Finansów, przedłużonego pod koniec 2024 r. Aby skorzystać z ulgi, ugodę i umorzenie należy co do zasady sfinalizować w okresie jego obowiązywania.

Czy od zwrotu nadpłaconych rat trzeba zapłacić podatek?

Co do zasady nie. Zwrot nadpłat to odzyskanie własnych pieniędzy wpłaconych wcześniej do banku, więc nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu. Podatek może natomiast dotyczyć umorzonej części długu lub dodatkowych świadczeń, jeśli nie są objęte zwolnieniem.

Czy współkredytobiorca musi zapłacić podatek od ugody?

To zależy od jego sytuacji. Osoba, która nie realizowała własnego celu mieszkaniowego (np. pomogła przy kredycie, ale nie mieszkała w nieruchomości), w niektórych interpretacjach może nie być objęta zwolnieniem i wówczas ciąży na niej obowiązek zapłaty podatku dochodowego od przypadającej na nią części umorzenia.

Czy warto skorzystać z ugody, którą proponuje bank?

Każda ugoda frankowa powinna być indywidualnie oceniona, najlepiej przez kancelarię specjalizującą się w sprawach frankowych. W wielu przypadkach droga sądowa pozwala odzyskać wyraźnie więcej niż porozumienie z bankiem, dlatego przed decyzją warto porównać obie opcje.

Podsumowanie

• Umorzenie części długu w ugodzie frankowej co do zasady stanowi przychód, ale kredyty na własne cele mieszkaniowe mogą być objęte zaniechaniem poboru podatku dochodowego.
• Zwolnienie obowiązuje dla umorzeń i przychodów uzyskanych do 31 grudnia 2026 r. Termin przedłużono rozporządzeniem Ministra Finansów z grudnia 2024 r.
• Z ulgi mogą nie skorzystają współkredytobiorcy nierealizujący własnego celu mieszkaniowego oraz osoby otrzymujące dodatkowe świadczenia banku wykraczające poza zwrot nadpłat.
• Po wyroku unieważniającym umowę frankową zwrot wpłaconych rat co do zasady jest neutralny podatkowo, bo stanowi rozliczenie świadczeń nienależnych.