Pozwy frankowe – co możesz zyskać?

Pozwy frankowe od lat wypełniają wokandy polskich sądów, a kredytobiorcy coraz częściej odzyskują pieniądze zainwestowane w kredyty powiązane z frankiem szwajcarskim. Sprawdź, na czym polega pozwanie banku, jak przebiega sprawa sądowa i jakie zmiany wprowadziła ustawa frankowa z 2026 roku.

Pozwy frankowe – czym są i kogo dotyczą?

Pozwy frankowe to cywilne powództwa sądowe, które kredytobiorcy (frankowicze) kierują przeciwko bankom w związku z umowami kredytów frankowych (najczęściej hipotecznych, zaciągniętych w helweckiej walucie, czyli frankach szwajcarskich). Podstawą większości spraw są klauzule abuzywne, czyli niedozwolone postanowienia umowne, które w ocenie sądów kształtowały prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami.

Wbrew obiegowej opinii, spór nie sprowadza się do samego wzrostu kursu franka. Sedno dotyczy wadliwej konstrukcji umowy kredytowej – sposobu przeliczania rat i ryzyka kursowego, o którym klienci często nie byli rzetelnie informowani przy zawieraniu umowy kredytu.

Spory te wpisują się w szerszą falę roszczeń konsumentów wobec instytucji finansowych. Zdecydowana większość dotyczy umów, w których to bank jednostronnie ustalał kurs stosowany do przeliczenia kredytu i rat.

Warto wiedzieć!
Pozew frankowy można złożyć zarówno w trakcie trwania kredytu, jak i po jego całkowitej spłacie. Sam fakt zamknięcia zobowiązania nie zamyka drogi do dochodzenia roszczeń.

Żeby zrozumieć, na czym opiera się takie powództwo, trzeba przyjrzeć się bliżej klauzulom niedozwolonym.

Klauzule abuzywne – podstawa pozwu przeciwko bankowi

Klauzule niedozwolone (abuzywne) to postanowienia umowy kredytu, które nie zostały indywidualnie uzgodnione z kredytobiorcą i naruszały jego interesy. Co istotne, ochrona przed takimi zapisami dotyczy relacji między przedsiębiorcą (bankiem) a konsumentem – to właśnie konsument jest objęty ochroną wynikającą z obowiązujących przepisów prawa.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami zapis w umowie uznaje się za niedozwolony, gdy łącznie spełnia trzy warunki:

• nie został indywidualnie uzgodniony – kredytobiorca nie miał żadnego wpływu na jego treść ani możliwości jej zmiany,
• kształtuje jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami,
• rażąco narusza interesy konsumenta.

Ocena abuzywności odbywa się według stanu z chwili zawarcia umowy. Późniejsze aneksy czy zmiany kursu nie mają w tym zakresie znaczenia.

Takie klauzule pojawiały się w umowach wielu banków, m.in. Nordea, PKO, mBanku czy Santandera. Ich obecność bywa podstawą do złożenia pozwu przeciwko bankowi.

Ważne!
Sąd Najwyższy w uchwałach dotyczących kredytów frankowych przyjął, że abuzywność kluczowych klauzul co do zasady prowadzi do nieważności całej umowy. Oznacza to, że po usunięciu wadliwych zapisów umowa zwykle nie może dalej obowiązywać.

Ustawa frankowa 2026 – co zmieniła dla kredytobiorców?

19 lipca 2026 r. weszła w życie ustawa z 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego.

Jej celem jest przyspieszenie postępowania i odciążenie sądów, w których sprawy frankowe stanowiły znaczną część kolejki spraw cywilnych.

Najważniejsze rozwiązania nowej ustawy:

• Automatyczne zawieszenie spłaty rat – obowiązek spłaty rat zostaje wstrzymany z mocy prawa z chwilą doręczenia pozwu bankowi i trwa aż do prawomocnego zakończenia sprawy. Kredytobiorca nie musi już składać osobnego wniosku o zabezpieczenie.
• Jedno rozliczenie w jednym procesie – bank może dochodzić zwrotu kapitału w tym samym postępowaniu, w formie powództwa wzajemnego, a termin na jego wniesienie wydłużono do zakończenia I instancji.
• Szybsza procedura – więcej posiedzeń niejawnych, możliwość zdalnego przesłuchania świadków oraz szersze uprawnienia referendarzy sądowych.

Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. ma charakter przede wszystkim proceduralny. Co do zasady nie przesądza o nieważności konkretnej umowy ani o wyniku sporu, każda sprawa nadal podlega indywidualnej ocenie sądu.

Z ostatecznej wersji projektu usunięto przepisy o potrąceniu, dzięki czemu kredytobiorcy zachowują prawo do odsetek ustawowych za opóźnienie.

Unieważnienie umowy frankowej a odfrankowienie – możliwe rozstrzygnięcia

Sprawa frankowa może zakończyć się na dwa główne sposoby: unieważnieniem umowy albo jej odfrankowieniem.

Unieważnienie umowy frankowej oznacza, że umowę traktuje się tak, jakby nigdy nie została zawarta. Sąd uznaje ją za nieważną, a strony zwracają sobie wzajemnie to, co świadczyły. Zgodnie z tzw. teorią dwóch kondykcji roszczenie konsumenta i roszczenie banku rozliczane są odrębnie: kredytobiorca może domagać się zwrotu wpłaconych rat, prowizji i innych opłat, a bank zwrotu wypłaconego kapitału.

Odfrankowienie przekształca kredyt frankowy w kredyt złotowy z zachowaniem pierwotnego oprocentowania. Historycznie opierało się ono na stawce LIBOR dla franka, która nie jest już publikowana (zastąpił ją wskaźnik SARON). W obecnym orzecznictwie ten wariant należy do rzadkości – zdecydowanie częściej sądy orzekają nieważność umowy.

Warto wiedzieć!
W wyroku z 15 czerwca 2023 r. (sprawa C-520/21) TSUE uznał, że po unieważnieniu umowy bank nie ma prawa do wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Orzecznictwo TSUE co do zasady wzmacnia pozycję kredytobiorców w sporach z bankami.

Ile trwa proces frankowy i ile kosztuje?

Postępowania frankowe są dziś rozpoznawane szybciej niż jeszcze kilka lat temu – statystyki wskazują na wyraźny spadek średniego czasu trwania spraw w I instancji.

Z apelacją cała droga sądowa co do zasady zamyka się zwykle w okolicach dwóch–trzech lat, choć w trakcie procesu wiele zależy od zawiłości sprawy i liczby postępowań w danym sądzie.

Na koszty składa się kilka pozycji:

• Opłata od pozwu – co do zasady wynosi 5% wartości roszczenia.
• Opinia biegłego – jej koszt, rzędu kilku tysięcy złotych, pojawia się głównie przy odfrankowieniu.
  Przy unieważnieniu biegły zwykle nie jest powoływany.
• Wynagrodzenie pełnomocnika – ustalane indywidualnie z kancelarią.

Przy wygranej sądy co do zasady zasądzają na rzecz kredytobiorcy zwrot kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sprawy frankowe kończą się wyrokami korzystnymi dla frankowiczów w zdecydowanej większości przypadków (według dostępnych danych rzędu 98%).

Należy jednak podkreślić, że o ostatecznym rozliczeniu i kwotach zawsze decyduje sąd.

Przedawnienie roszczeń – do kiedy można pozwać bank?

Choć pozew frankowy można złożyć również po spłacie kredytu, trzeba pamiętać o przedawnieniu roszczeń.

Co do zasady roszczenia konsumenta o zwrot nienależnych świadczeń przedawniają się po 6 latach. Dla świadczeń spełnionych przed 9 lipca 2018 r. obowiązuje wcześniejszy, 10-letni termin.

W praktyce najistotniejszy jest moment, od którego liczy się ten okres: zgodnie z orzecznictwem, w tym z wyrokami TSUE, bieg przedawnienia roszczeń konsumenta rozpoczyna się dopiero wtedy, kiedy dowiedział się on o niedozwolonym charakterze klauzul.

Inaczej wygląda to po stronie banku. Roszczenie banku o zwrot kapitału przedawnia się co do zasady po 3 latach, liczonych od zakwestionowania umowy, na przykład przez wezwanie do zapłaty.

Pamiętaj!
Złożenie pozwu przerywa bieg przedawnienia, dlatego decyzji o wejściu na drogę sądową zwykle nie warto odkładać w nieskończoność. Więcej na ten temat znajdziesz w artykule o tym, jak wygląda spłacony kredyt frankowy a pozew.

Ile można zyskać na pozwie frankowym?

Kwota, którą może odzyskać kredytobiorca, zależy od indywidualnych parametrów umowy – daty jej zawarcia, wysokości kredytu, okresu spłaty i dotychczas wpłaconych rat.

W wielu przypadkach na drodze sądowej można uzyskać więcej niż w ramach ugody proponowanej przez bank, choć każda sprawa jest inna i wymaga odrębnej analizy.

Orientacyjną wysokość własnego roszczenia można oszacować za pomocą kalkulatora frankowego na Frankomacie. To dobry punkt wyjścia, zanim podejmiesz decyzję o skierowaniu sprawy do sądu.

Zapamiętaj!
Żaden kalkulator ani analiza nie zastąpią wyroku. Ostateczną decyzję o unieważnieniu umowy lub jej odfrankowieniu, a także o wysokości rozliczenia, podejmuje wyłącznie sąd.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czym są klauzule niedozwolone w umowie kredytu?

To postanowienia umowy kredytowej, które nie zostały indywidualnie uzgodnione z kredytobiorcą i na których treść nie miał on żadnego wpływu.

Ile trwa proces w sprawach frankowych?

Czas zależy od zawiłości sprawy i obciążenia konkretnego sądu. Postępowania są jednak rozpoznawane coraz szybciej, a z uwzględnieniem ewentualnej apelacji cała droga sądowa co do zasady zamyka się zwykle w okolicach dwóch–trzech lat.

Co zmienia ustawa frankowa z 2026 roku?

Najważniejszą zmianą jest automatyczne zawieszenie obowiązku spłaty rat z chwilą doręczenia pozwu bankowi, bez konieczności składania osobnego wniosku o zabezpieczenie. Ustawa umożliwia też rozliczenie kapitału w jednym procesie i przyspiesza samą procedurę.

Czy sprawę z bankiem można przegrać?

Można, choć wyroki w zdecydowanej większości spraw są korzystne dla kredytobiorców. Wynik zależy m.in. od treści konkretnej umowy oraz od tego, czy zawierała ona klauzule abuzywne.